Beskid Niski – cmentarze z I wojny światowej

Cmentarz 51 - RotundaW okolicach Gorlic w czasie I wojny światowej toczyło się wiele walk i potyczek. Pamiątką po tamtych wydarzeniach są cmentarze wojenne. Wiele z nich pięknie położonych. Każdy inny, stworzony według odrębnego projektu. Twórcami większości są  Duszan Jurkowicz i Hans Mayr. Niejednokrotnie w jednej bitwie Polacy walczyli po przeciwnych stronach. Wielu na zawsze spoczęło w tej ziemi. Tym bardziej dziwi brak pamięci o tych ludziach…

Cmentarz 51 - Rotunda

Cmentarz 51 - RotundaW okolicach Gorlic w czasie I wojny światowej toczyło się wiele walk i potyczek. Pamiątką po tamtych wydarzeniach są cmentarze wojenne. Wiele z nich pięknie położonych. Każdy inny, stworzony według odrębnego projektu. Twórcami większości są  Duszan Jurkowicz i Hans Mayr. Niejednokrotnie w jednej bitwie Polacy walczyli po przeciwnych stronach. Wielu na zawsze spoczęło w tej ziemi. Tym bardziej dziwi brak pamięci o tych ludziach.

Rotunda – 51

Cmentarz położony na szczycie góry Rotunda (776 m. n.p.m.). Zaprojektowany przez Duszana Jurkowicza. Pochowano tu 42 żołnierzy armii austro-węgierskiej i 12 armii rosyjskiej, łącznie 20 mogił pojedynczych i 4 zbiorowe.

Starania mające na celu odbudowę cmentarza. W latach 2002 – 04 dzięki staraniom Społecznego Komitetu Odbudowy Cmentarza na Rotundzie wykarczowany został i uporządkowany  teren cmentarza, niestety w chwili obecnej (2010 r.) ponownie zarasta. Udało się odtworzyć krzyże wraz z imiennymi tablicami poległych. Odbudowano dwie z 5 wież. Wielka szkoda, że prace nie zostały doprowadzone do końca. W naszej opinii jest to najpiękniejszy z cmentarzy I wojny światowej.

Inskrypcja na tablicy:

Nie płaczcie, że leżymy tak z dala od ludzi,
A burze już nam nieraz we znaki się dały –
Wszak słońce co dzień rano tu nas wcześniej budzi
I wcześniej okrywa purpurą swej chwały”

{slimbox
images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda01.jpg,images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda01_.jpg,51 – Rotunda;
images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda02.jpg,images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda02_.jpg,51 – Rotunda;
images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda03.jpg,images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda03_.jpg,51 – Rotunda;
images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda10.jpg,images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda10_.jpg,51 – Rotunda;
images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda09.jpg,images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda09_.jpg,51 – Rotunda;
images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda05.jpg,images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda05_.jpg,51 – Rotunda;
images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda06.jpg,images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda06_.jpg,51 – Rotunda;
images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda07.jpg,images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda07_.jpg,51 – Rotunda;
images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda04.jpg,images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda04_.jpg,51 – Rotunda;
images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda08.jpg,images/gallery/cmentarze/51rotunda/rotunda08_.jpg,51 – Rotunda }

 

Na Beskidku – 46

Pochowano tutaj 148  Rosjan i 164 Austriaków. Projekt wykonał Duszan Jurkowicz. Głównym elementem cmentarza jest kamienna wieża z szybem z metalowymi klamrami w środku. Pierwotnie posiadała gontowe zadaszenie i piękny kuty krzyż. Cmentarz był remontowany, nawet kilkukrotnie. Na fotografiach stan z lipca 2010 r.

{slimbox
images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek01.jpg,images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek01_.jpg,46 – Na Beskidku;
images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek02.jpg,images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek02_.jpg,46 – Na Beskidku;
images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek03.jpg,images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek03_.jpg,46 – Na Beskidku;
images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek04.jpg,images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek04_.jpg,46 – Na Beskidku;
images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek12.jpg,images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek12_.jpg,46 – Na Beskidku;
images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek05.jpg,images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek05_.jpg,46 – Na Beskidku;
images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek06.jpg,images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek06_.jpg,46 – Na Beskidku;
images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek11.jpg,images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek11_.jpg,46 – Na Beskidku;
images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek07.jpg,images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek07_.jpg,46 – Na Beskidku;
images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek08.jpg,images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek08_.jpg,46 – Na Beskidku;
images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek09.jpg,images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek09_.jpg,46 – Na Beskidku;
images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek10.jpg,images/gallery/cmentarze/46beskidek/beskidek10_.jpg,46 – Na Beskidku }

 

Przełęcz Małastowska – 60

Projektował Duszan Jurkowicz. Pochowanych zostało 174. Austriaków.

Położenie sprawia, że cmentarz na Przełęczy Małastowskiej jest dość często odwiedzany – my sami spotkaliśmy kilku turystów. Może dzięki temu cmentarz jest naprawdę zadbany i doskonale utrzymany. Ciekawostką jest macewa na jednym z grobów.

{slimbox
images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow01.jpg,images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow01_.jpg,60 – Przełęcz Małastowska;
images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow02.jpg,images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow02_.jpg,60 – Przełęcz Małastowska;
images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow03.jpg,images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow03_.jpg,60 – Przełęcz Małastowska;
images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow04.jpg,images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow04_.jpg,60 – Przełęcz Małastowska;
images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow05.jpg,images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow05_.jpg,60 – Przełęcz Małastowska;
images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow07.jpg,images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow07_.jpg,Przełęcz Małastowska – po prawej macewa żołnierza narodowości Żydowskiej;
images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow06.jpg,images/gallery/cmentarze/60malastow/malastow06_.jpg,60 – Przełęcz Małastowska}

 

Gładyszów – 55

Projektował Duszan Jurkowicz. Pochowanych zostało 12 Austriaków i 92 Rosjan.

Pierwotnie wieża była znacznie wyższa a cmentarz położony na niewielkim nasypie pięknie prezentował się na tle okolicznych wzgórz. Otoczenie zamieniło się jednak w gęsty las. Sam cmentarz został wprawdzie gruntownie wyremontowany kilkanaście lat temu, nie jest jednak regularnie karczowany, więc pojawiły się malownicze krzaki malin.

{slimbox
images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow01.jpg,images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow01_.jpg,55 – Gładyszów;
images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow02.jpg,images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow02_.jpg,55 – Gładyszów;
images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow04.jpg,images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow04_.jpg,55 – Gładyszów;
images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow03.jpg,images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow03_.jpg,55 – Gładyszów;
images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow05.jpg,images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow05_.jpg,55 – Gładyszów;
images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow07.jpg,images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow07_.jpg,55 – Gładyszów;
images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow06.jpg,images/gallery/cmentarze/55gladyszow/gladyszow06_.jpg,55 – Gładyszów}

 

Smerkowiec – 56

Pochowanych 22 Austriaków i 1 Rosjanin. Cmentarz wojenny jest wydzieloną kwaterą cmentarza w Smerkowcu, dzięki temu jest wyremontowany i w miarę zadbany.

{slimbox
images/gallery/cmentarze/56smerkowiec/smerkowiec01.jpg,images/gallery/cmentarze/56smerkowiec/smerkowiec01_.jpg,56 – Smerkowiec;
images/gallery/cmentarze/56smerkowiec/smerkowiec02.jpg,images/gallery/cmentarze/56smerkowiec/smerkowiec02_.jpg,56 – Smerkowiec;
images/gallery/cmentarze/56smerkowiec/smerkowiec04.jpg,images/gallery/cmentarze/56smerkowiec/smerkowiec04_.jpg,56 – Smerkowiec, w głębi grób z pięcioramiennym krzyżem -mogiła jedynego pochowanego tu Rosjanina;
images/gallery/cmentarze/56smerkowiec/smerkowiec03.jpg,images/gallery/cmentarze/56smerkowiec/smerkowiec03_.jpg,56 – Smerkowiec – krzyż pomnikowy}

 

Ropica Górna – 67

Projektował Hans Mayr. Pochowanych zostało 83 Austriaków.

Cmentarzowi przywrócono mu pierwotny wygląd z wyjątkiem ustawienia wysokiego drewnianego krzyża, który wieńczył masywny postument w tylnej części cmentarza.

{slimbox
images/gallery/cmentarze/67ropica/ropica01.jpg,images/gallery/cmentarze/67ropica/ropica01_.jpg,67 – Ropica Górna;
images/gallery/cmentarze/67ropica/ropica02.jpg,images/gallery/cmentarze/67ropica/ropica02_.jpg,67 – Ropica Górna}

 

Czarne – 53

Projektował Duszan Jurkowicz. Pochowanych 62 Austriaków i 315 Rosjan.

Dawna łemkowska wieś Czarne w zasadzie już nie istnieje. Pozostały po niej krzyże na mogiłach dawnych mieszkańców – solidne, kamienne. Obok siebie leżą ci co tu żyli i żołnierze polegli w czasie I i II wojny światowej. Dziś nie ma kto o nich pamiętać i dbać o ich mogiły.

W takich miejscach, wyraźnie jak nigdzie indziej, odczuwa się bezsens wszelkich wojen.

{slimbox
images/gallery/cmentarze/53czarne/czarne01.jpg,images/gallery/cmentarze/53czarne/czarne01_.jpg,53 – Czarne;
images/gallery/cmentarze/53czarne/czarne02.jpg,images/gallery/cmentarze/53czarne/czarne02_.jpg,53 – Czarne;
images/gallery/cmentarze/53czarne/czarne03.jpg,images/gallery/cmentarze/53czarne/czarne03_.jpg,53 – Czarne;
images/gallery/cmentarze/53czarne/czarne04.jpg,images/gallery/cmentarze/53czarne/czarne04_.jpg,53 – Czarne;
images/gallery/cmentarze/53czarne/czarne05.jpg,images/gallery/cmentarze/53czarne/czarne05_.jpg,Czarne – obok cmentarza krzyż upamiętniający poległych w II wojnie światowej;
images/gallery/cmentarze/53czarne/czarne06.jpg,images/gallery/cmentarze/53czarne/czarne06_.jpg,”Ku pamięci i przestrodze potomnych spoczywa pod tym krzyżem kilkuset żołnierzy Wehrmachtu. Wszyscy zginęli w okrutnej i zapomnianej bitwie o karpackie przełęcze, która końcem roku 1944 pochłonęła ponad 130 tysięcy istnień ludzkich…”}

 

Grab – 5

Projektował Duszan Jurkowicz. Pochowanych zostało 266 Rosjan.

Cmentarz położony bardzo blisko drogi, jednak trzeba przejść przez prywatne podwórko. Obiekt niedawno remontowany i ogordzony, jest dobrze utrzymany. Niestety ściana pomnikowa zwrócona do bardzo blisko postawionej obory właścicieli podwórka. Nieco nas raziło takie zestawienie.

{slimbox
images/gallery/cmentarze/5grab/grab01.jpg,images/gallery/cmentarze/5grab/grab01_.jpg,5 – Grab;
images/gallery/cmentarze/5grab/grab02.jpg,images/gallery/cmentarze/5grab/grab02_.jpg,5 – Grab;
images/gallery/cmentarze/5grab/grab03.jpg,images/gallery/cmentarze/5grab/grab03_.jpg,5 – Grab;
images/gallery/cmentarze/5grab/grab04.jpg,images/gallery/cmentarze/5grab/grab04_.jpg,5 – Grab;
images/gallery/cmentarze/5grab/grab05.jpg,images/gallery/cmentarze/5grab/grab05_.jpg,5 – Grab}

 

Informacje zaczerpnięte zostały ze strony www.cmentarze.gorlice.net.pl. Na fotografiach stan z lipca 2010 r.

Cmentarze z I wojny światowej, Beskid Niski